چکیده:

برای هماهنگ نمودن جامعه با نظام معیار اسلامی به‌منظور دستیابی به حیات طیبه، ضروری است که نظام آموزش و تربیت یادگیرندگان با نقش‌های جنسیتی آن‌ها منطبق باشد. هدف از انجام این پژوهش ترسیم مسیر تربیتی صحیح ، برای نقش‌های مختلف پسران در خانواده ، بر اساس آموزه‌های اسلامی و بررسی کارکرد رهبری مدیران آموزشی است. این پژوهش از نوع مطالعات کیفی با استفاده از روش توصیفی تحلیلی، طی دو مرحله انجام شد. در مرحله اول به‌منظور استخراج مؤلفه‌های تربیتی از آموزه‌های اسلامی، از روش تحلیل محتوا به شیوه قیاسی استقرایی با به‌کارگیری روش نمونه‌گیری هدفمند استفاده گردید. در فرایند تحلیل عمیق جامعه پژوهش شامل آیات قرآن کریم، تفاسیر مرتبط و متون روایی مطالعه و برسی گردید. یافته‌های حاصل از پژوهش در مرحله اول نشان‌دهنده‌ی 44 مقوله بود که در چهار مقوله نقش فرزندی(11مقوله)، نقش همسری(11مقوله)، نقش پدری(15مقوله)و نقش مدیر نظام خانواده(7 مقوله) استخراج و طبقه‌بندی شد. در مرحله دوم برای واکاوی کارکرد رهبری مدیران آموزشی با استفاده از روش تحلیل مضمون و با مصاحبه با 13‌نفر از مدیران و معاونان آموزشی مدارس پسرانه متوسطه اول و دوم شهر تهران در سال1401-1402، اشباع حاصل شد. هر یک از مصاحبه‌ها بین 25 تا 55 دقیقه به طول انجامید. با توجه به تحلیل مضمون مصاحبه‌های انجام‌شده از مدیران آموزشی، یافته‌های حاصل نشان‌دهنده‌ی 94 مضمون پایه، 11 مضمون سازمان دهنده ذیل چهار مضمون فراگیر، شامل تقویت جایگاه و رابطه فرزندان با والدین(2مضمون)، تقویت مهارت‌های مورد نیاز زندگی اجتماعی(5مضمون)، راهکارهای مدیریتی برای ایفای نقش پدری(2 مضمون) و راهکارهای مدیریتی برای ایفای نقش مدیر خانواده(3 مضمون) استخراج و طبقه‌بندی شد. یافته‌ها نشان‌دهنده 94 مضمون پایه، 11 مضمون سازمان دهنده و 4 مضمون فراگیر بود که در چارچوب نظری هالینگر و مورفی (1985) در سه بعد «تعیین جهت»، «توسعه برنامه درسی و توانمندسازی» و «نظارت بر فرآیندهای آموزشی» طبقه‌بندی شدند. نتایج حاکی از آن است که راهکارهای مدیریتی مانند تقویت تعاملات والد-فرزندی، آموزش مهارت‌های اجتماعی و اقتصادی، انتقال ارزش‌های دینی و نظارت مستمر بر عملکرد، نقش کلیدی در آماده‌سازی پسران برای ایفای نقش‌های خانوادگی و اجتماعی دارند. این پژوهش بر ضرورت طراحی برنامه‌های آموزشی متناسب با ویژگی‌ها جنسیتی پسران تأکید می‌کنئد و نتایج این پژوهش بر ضرورت تمرکز مسئولین و دست‌اندرکاران امر توانمندسازی مدیران آموزشی نظام آموزش‌وپرورش بر اهداف، اصول و روش‌های تربیتی به‌منظور آماده‌سازی و ایفای نقش مؤثر دانش‌آموزان پسر در حوزه‌های مختلف عملکردی مرتبط با نظام خانواده تأکید دارد.

کلیدواژه‌‌ها:

تربیت پسران، مدیران آموزشی، کارکرد رهبری مدیران، کارکردهای مدیریتی، آموزه‌های اسلامی